Planowanie matury zaczyna się od prostego, ale ważnego porządku: trzeba wiedzieć, które egzaminy są obowiązkowe, co wybiera się samodzielnie i jaki poziom obowiązuje przy każdym przedmiocie. Pytanie, jakie przedmioty na maturze trzeba zdawać, ma w 2026 roku dość konkretną odpowiedź, choć kilka wyjątków zależy od typu szkoły, języka nauczania i posiadanych kwalifikacji zawodowych.
Najważniejsze zasady matury w jednym miejscu
- Obowiązkowe pisemne to język polski, matematyka i język obcy nowożytny na poziomie podstawowym.
- Obowiązkowe ustne obejmują język polski i język obcy nowożytny bez określania poziomu.
- Trzeba także przystąpić do jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym.
- W 2026 roku z przedmiotu dodatkowego nie obowiązuje próg 30%, ale trzeba podejść do egzaminu.
- Można wybrać maksymalnie 5 kolejnych przedmiotów dodatkowych poza tym obowiązkowym.
Obowiązkowe przedmioty w 2026 roku
W standardowej maturze w Formule 2023 każdy absolwent zdaje trzy główne przedmioty. W części pisemnej są to język polski, matematyka i język obcy nowożytny, wszystkie na poziomie podstawowym. W części ustnej pozostają język polski i wybrany język obcy, ale tutaj nie określa się poziomu podstawowego ani rozszerzonego.
| Część egzaminu | Przedmiot | Poziom lub forma | Próg |
|---|---|---|---|
| Pisemna | Język polski | Podstawowy | Minimum 30% |
| Pisemna | Matematyka | Podstawowy | Minimum 30% |
| Pisemna | Język obcy nowożytny | Podstawowy | Minimum 30% |
| Ustna | Język polski | Bez określania poziomu | Minimum 30% |
| Ustna | Język obcy nowożytny | Bez określania poziomu | Minimum 30% |
Do wyboru jako obowiązkowy język obcy są angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski i włoski. Najczęściej wybierany jest angielski, ale nie oznacza to, że zawsze będzie najlepszą opcją. Jeżeli ktoś uczył się przez kilka lat niemieckiego lub hiszpańskiego i ma w nim większą swobodę, zmiana języka tylko dlatego, że jest popularniejszy, może być niepotrzebnym ryzykiem.
Osoby uczące się w szkole lub oddziale z językiem nauczania mniejszości narodowej zdają dodatkowo ten język w części ustnej i pisemnej. Dotyczy to wyłącznie absolwentów spełniających warunek związany z językiem nauczania szkoły, a nie każdego maturzysty.
Przedmiot dodatkowy wybierasz samodzielnie
Poza obowiązkowymi egzaminami trzeba w 2026 roku przystąpić do jednego pisemnego przedmiotu dodatkowego. Zdaje się go na poziomie rozszerzonym, a w przypadku języka obcego nowożytnego można wybrać poziom rozszerzony albo dwujęzyczny.
Lista dostępnych przedmiotów jest szeroka i obejmuje:
- biologię, chemię, fizykę i geografię,
- historię, filozofię, historię muzyki i historię sztuki,
- informatykę oraz matematykę,
- język polski, język obcy nowożytny i język łaciński z kulturą antyczną,
- wiedzę o społeczeństwie,
- języki mniejszości narodowych, język mniejszości etnicznej i język regionalny.
Można zgłosić maksymalnie 5 kolejnych przedmiotów dodatkowych poza pierwszym obowiązkowym. Nie trzeba wybierać przedmiotu zgodnego z profilem klasy. W praktyce nie oznacza to jednak, że każdy wybór jest równie rozsądny. Rekrutacja na studia zwykle premiuje konkretne rozszerzenia, dlatego przed zaznaczeniem ich w deklaracji sprawdzam wymagania kilku wybranych kierunków.
Ważna różnica dotyczy wyniku. W 2026 roku trzeba podejść do rozszerzenia, ale nie trzeba uzyskać z niego 30%, aby otrzymać świadectwo dojrzałości. Wynik nadal ma znaczenie przy rekrutacji na studia, więc brak progu nie oznacza, że przygotowanie do egzaminu można całkowicie zlekceważyć.
Przeczytaj również: Matura polski 30%: Spokojnie zdasz! Twój plan krok po kroku.
Jakie przedmioty dodatkowe można wybrać w zależności od planów
| Planowany kierunek | Najczęściej przydatne rozszerzenia | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Medycyna i kierunki przyrodnicze | Biologia, chemia, fizyka, matematyka | Liczą się wysokie wyniki, nie samo podejście do egzaminu. |
| Prawo, administracja, politologia | Historia, WOS, język polski, język obcy | Wymagania różnią się między uczelniami. |
| Informatyka i kierunki techniczne | Matematyka, informatyka, fizyka | Matematyka bywa ważniejsza niż sam profil klasy. |
| Filologie i kierunki językowe | Język obcy, język polski, historia | Poziom dwujęzyczny ma sens przy bardzo dobrej znajomości języka. |
| Psychologia i nauki społeczne | Biologia, WOS, język polski, historia | Trzeba sprawdzić, które wyniki uczelnia rzeczywiście przelicza. |
Poziom podstawowy, rozszerzony i dwujęzyczny
Poziom podstawowy dotyczy obowiązkowych egzaminów pisemnych. Sprawdza przede wszystkim opanowanie wymagań podstawy programowej i kończy się progiem 30% punktów. Nie należy jednak mylić go z łatwym egzaminem, szczególnie w przypadku matematyki, gdzie wiele osób traci punkty przez pośpiech i brak treningu na arkuszach.
Przedmioty dodatkowe zdaje się na poziomie rozszerzonym. Tutaj wynik jest podawany procentowo i centylowo, a jego znaczenie zależy od zasad rekrutacji konkretnej uczelni. Z mojego doświadczenia wynika, że lepiej dobrze przygotować jedno rozszerzenie powiązane z planami niż zapisać kilka egzaminów bez realnego czasu na naukę.
Poziom dwujęzyczny dotyczy wyłącznie języków obcych nowożytnych. Jest przeznaczony dla osób, które swobodnie pracują z trudniejszymi tekstami i nagraniami, a nie tylko znają podstawowe reguły gramatyczne. Sam fakt uczęszczania do zwykłej klasy językowej nie wyklucza wyboru tego poziomu, ale warto wcześniej rozwiązać arkusz próbny i sprawdzić, czy tempo oraz zakres słownictwa są osiągalne.
W 2026 roku język łaciński nie zastępuje jeszcze obowiązkowego języka obcego nowożytnego. Taka możliwość pojawi się dopiero dla absolwentów zdających maturę od roku szkolnego 2026/2027. Język łaciński i kultura antyczna pozostają natomiast dostępne jako przedmiot dodatkowy na poziomie rozszerzonym.
Liceum, technikum i stara formuła matury
Najprostsza odpowiedź dotyczy absolwentów 4-letniego liceum oraz osób zdających w Formule 2023. W 2026 roku obowiązują ich zasady opisane powyżej. Absolwenci starszych roczników mogą jednak zdawać w Formule 2015, dlatego sama data egzaminu nie zawsze wystarcza do ustalenia wymagań.
W technikum może pojawić się dodatkowe ułatwienie. Osoba posiadająca odpowiedni dyplom zawodowy lub dokument potwierdzający kwalifikacje zawodowe na poziomie technika może być zwolniona z obowiązku przystąpienia do jednego przedmiotu dodatkowego. Ten wyjątek trzeba prawidłowo wykazać w deklaracji maturalnej.
Różnice dotyczą także zakresu niektórych egzaminów. W 2026 roku historia dla absolwentów liceum jest już oparta na wymaganiach rozszerzonych, natomiast w technikum obowiązują przejściowe zasady. Podobnie wygląda sytuacja z wiedzą o społeczeństwie, dlatego przy starszej formule lub technikum najlepiej sprawdzić właściwy informator CKE, zamiast korzystać z przypadkowej listy znalezionej w internecie.
Absolwenci szkół lub oddziałów dwujęzycznych mają jeszcze jeden obowiązek. Muszą przystąpić pisemnie do języka obcego na poziomie dwujęzycznym, którego uczyli się w zakresie dwujęzycznym. Ten egzamin jest traktowany jako dodatkowy i może mieć duże znaczenie dla osób planujących studia językowe lub kierunki prowadzone częściowo w języku obcym.
Jak wybrać rozszerzenie bez przypadkowej decyzji
Najpierw sprawdziłbym wymagania rekrutacyjne na co najmniej trzy kierunki, które naprawdę bierzesz pod uwagę. Zwróć uwagę nie tylko na nazwę przedmiotu, ale też na sposób przeliczania wyniku, poziom oraz to, czy uczelnia bierze pod uwagę jeden, czy kilka egzaminów.
- Wypisz kierunki i uczelnie, które rozważasz.
- Sprawdź wymagane przedmioty oraz wagi wyników.
- Porównaj je z przedmiotami, z których masz już solidne podstawy.
- Rozwiąż po jednym arkuszu diagnostycznym z dwóch lub trzech możliwych rozszerzeń.
- Wybierz wariant, który łączy wymagania rekrutacji z realnym czasem na naukę.
Nie polecam wybierania rozszerzenia wyłącznie dlatego, że uchodzi za łatwe. Geografia, WOS czy język polski mogą być dobrym wyborem, ale każdy z tych egzaminów wymaga innego rodzaju pracy. Biologia wymaga precyzyjnego posługiwania się terminologią, matematyka regularnego rozwiązywania zadań, a język obcy systematycznego rozwijania słownictwa, rozumienia tekstów i pisania.
Jeśli rozważasz język obcy jako przedmiot dodatkowy, potraktuj go jako decyzję strategiczną. Rozszerzony angielski może wspierać rekrutację na filologię, turystykę czy część kierunków społecznych, ale tylko wtedy, gdy wynik będzie konkurencyjny. Samo zdanie egzaminu bez progu nie gwarantuje żadnej przewagi.
Krótka checklista przed złożeniem deklaracji
Zapisz obowiązkowe egzaminy osobno od dodatkowych. Na liście powinny znaleźć się polski pisemny i ustny, matematyka pisemna, język obcy pisemny i ustny, a w uzasadnionych przypadkach także język mniejszości narodowej.
Potem wybierz jedno rozszerzenie wymagane do podejścia oraz ewentualne kolejne przedmioty. Sprawdź, czy nie dotyczy Cię wyjątek związany z dyplomem zawodowym, szkołą dwujęzyczną albo Formułą 2015.
Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch rzeczy: warunku otrzymania świadectwa i wyniku potrzebnego na studia. W 2026 roku z rozszerzenia trzeba przystąpić, ale jego wynik może przesądzić o przyjęciu na wybrany kierunek, dlatego decyzję najlepiej oprzeć na wymaganiach uczelni i własnych możliwościach, a nie na samej popularności przedmiotu.
