Dla części maturzystów wydłużony czas na maturze może zdecydować o tym, czy spokojnie przeczytają polecenia, zapiszą odpowiedzi i sprawdzą pracę. W tym artykule wyjaśniam, komu przysługują dodatkowe minuty, ile może trwać egzamin, jakie dokumenty są potrzebne i na co szczególnie uważać przy maturze z języka obcego.
Dodatkowy czas zależy od udokumentowanej potrzeby i rodzaju dostosowania
- Podstawa to między innymi orzeczenie, opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej, zaświadczenie lekarskie albo pozytywna opinia rady pedagogicznej.
- W wielu przypadkach część pisemna może zostać wydłużona maksymalnie o 30 minut.
- Podczas części ustnej z języka polskiego lub języka obcego dodatkowy czas wynosi zwykle do 15 minut, jeśli przewiduje go konkretne dostosowanie.
- Dysleksja sama w sobie nie oznacza automatycznego wydłużenia egzaminu.
- Na maturze z języka obcego dodatkowe przerwy w nagraniu mogą być równie ważne jak dodatkowe minuty pracy.
Kto może dostać dodatkowe minuty i na jakiej podstawie
Dostosowanie warunków egzaminu nie jest przywilejem przyznawanym za wolne tempo pracy czy zwykły stres. Ma wyrównać konkretne trudności, które utrudniają pokazanie wiedzy w standardowych warunkach. Decyzja opiera się na dokumentach oraz zasadach określonych dla danej grupy zdających.
| Grupa zdających | Typowa podstawa | Możliwe wsparcie |
|---|---|---|
| Osoby z niepełnosprawnością | Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego | Dłuższy czas, dostosowany arkusz, komputer, osobna sala lub nauczyciel wspomagający |
| Osoby chore lub czasowo niesprawne | Zaświadczenie lekarskie, a w określonych przypadkach także orzeczenie o indywidualnym nauczaniu | Dostosowane miejsce, sprzęt medyczny i wybrane wydłużenie czasu |
| Osoby z dysleksją, dysgrafią, dysortografią lub dyskalkulią | Opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej | Zmodyfikowane zasady oceniania, a przy głębokiej dysgrafii także komputer |
| Osoby w kryzysie, z trudnościami adaptacyjnymi lub zaburzeniami komunikacji | Pozytywna opinia rady pedagogicznej, opinia poradni albo zaświadczenie lekarskie | Wydłużenie czasu, osobna sala, pomoc specjalisty lub dostosowane nagranie |
| Cudzoziemcy z ograniczoną znajomością języka polskiego | Pozytywna opinia rady pedagogicznej | Między innymi dodatkowy czas, osobna sala i słownik dwujęzyczny na określonych zasadach |
W praktyce najwięcej nieporozumień dotyczy opinii o dysleksji. Taki dokument może zmienić sposób oceniania wybranych zadań otwartych, ale nie daje automatycznie dodatkowych 30 minut. Zawsze trzeba sprawdzić, jakie dostosowanie rzeczywiście wskazano dla konkretnego zdającego.
Komunikat CKE na 2026 rok obejmuje zarówno Formułę 2023, jak i Formułę 2015. W obu przypadkach podstawą jest odpowiednie rozpoznanie potrzeb, a nie samo przekonanie, że egzamin będzie dla kogoś za trudny czasowo.
Ile czasu można zyskać podczas części pisemnej i ustnej
Najczęściej spotykane wydłużenie części pisemnej wynosi do 30 minut. Dodatkowe minuty mogą służyć rozwiązaniu zadań albo odpoczynkowi, jeśli tak wynika z przyznanego dostosowania. Nie oznacza to jednak, że każda osoba z dokumentem otrzyma maksymalny wariant.
| Przedmiot w Formule 2023 | Standardowy czas | Przykładowy czas przy wydłużeniu o 30 minut |
|---|---|---|
| Język polski, poziom podstawowy | 240 minut | do 270 minut |
| Język polski, poziom rozszerzony | 210 minut | do 240 minut |
| Matematyka, poziom podstawowy | 180 minut | do 210 minut |
| Matematyka, poziom rozszerzony | 180 minut | do 210 minut |
| Język obcy, poziom podstawowy | 120 minut | do 150 minut, jeśli dane dostosowanie obejmuje ten egzamin |
| Język obcy, poziom rozszerzony | 150 minut | do 180 minut, jeśli dane dostosowanie obejmuje ten egzamin |
To są przykłady, a nie uniwersalny cennik dodatkowych minut. Przy arkuszach dostosowanych czas może wynikać bezpośrednio z oznaczenia arkusza, a w przypadku osób niewidomych lub słabowidzących nie zawsze polega na prostym dodaniu 30 minut. Decydujący jest czas zapisany na stronie tytułowej arkusza.
W części ustnej dodatkowy czas z języka polskiego, języka mniejszości lub języka regionalnego może wynosić do 15 minut. W przypadku języka obcego nowożytnego również spotyka się limit do 15 minut, ale tylko wtedy, gdy przewiduje go dostosowanie przyznane danej grupie zdających.
Przy maturze z informatyki w Formule 2015 dodatkowe 30 minut dotyczy obu części arkusza łącznie. Można je podzielić między części, na przykład po 15 minut, albo wykorzystać w całości w jednej z nich. Przy języku polskim dodatkowy czas także odnosi się do całego egzaminu, nawet jeśli obejmuje on dwa arkusze.
Jak załatwić dostosowanie krok po kroku
Najbezpieczniej zacząć od rozmowy z wychowawcą, pedagogiem szkolnym albo dyrektorem. Szkoła powinna wskazać, jakie dokumenty są akceptowane i które formy dostosowania odpowiadają konkretnej sytuacji.
- Sprawdź podstawę uprawnienia. Może nią być orzeczenie, opinia poradni, zaświadczenie lekarskie albo opinia rady pedagogicznej.
- Przekaż dokument szkole. Zaświadczenie lub opinię zwykle składa się razem z deklaracją maturalną. W sytuacji losowej dokument można dostarczyć później, niezwłocznie po jego otrzymaniu.
- Poczekaj na wskazanie dostosowania. Rada pedagogiczna wybiera spośród rozwiązań przewidzianych dla danej grupy zdających. W przypadku niektórych absolwentów decyzję podejmuje przewodniczący zespołu egzaminacyjnego.
- Odbierz informację na piśmie. W procedurze dotyczącej matury 2026 szkoła przekazywała ją co do zasady do 10 lutego 2026 roku.
- Złóż oświadczenie. Zdający deklaruje, czy korzysta ze wskazanych dostosowań. Dla matury 2026 termin przypadał zasadniczo na 13 lutego 2026 roku.
Jeżeli potrzeba dostosowania pojawiła się nagle, na przykład po wypadku albo pogorszeniu stanu zdrowia, nie należy czekać do kolejnej sesji. Trzeba jak najszybciej zgłosić sprawę dyrektorowi, który przekazuje ją do właściwej okręgowej komisji egzaminacyjnej. Spóźniony dokument nie zawsze zamyka drogę, ale wymaga szybkiego działania i uzasadnienia.
Osoby zdające jako absolwenci szkoły zlikwidowanej, posiadające zagraniczne dokumenty wykształcenia lub przystępujące do matury poza szkołą mogą mieć inne terminy. W procedurze na 2026 rok informację przekazywano im do 31 marca, a oświadczenie składano do 3 kwietnia. Przy kolejnej sesji te daty trzeba sprawdzić w aktualnym komunikacie.
Na języku obcym liczą się także przerwy w nagraniu
Przy egzaminie z języka obcego dodatkowy czas nie zawsze wygląda tak, jak wyobraża go sobie maturzysta. W niektórych dostosowaniach uczeń otrzymuje płytę lub plik z wydłużonymi przerwami na przeczytanie poleceń i wykonanie zadań ze słuchu. To osobne rozwiązanie, które może mieć większe znaczenie niż kilka minut na końcu arkusza.
Jeżeli korzystasz z takiego nagrania, egzamin zwykle odbywa się w oddzielnej sali. Podobnie jest przy używaniu urządzeń technicznych, pomocy nauczyciela wspomagającego, dodatkowych przerw albo udziału specjalisty. Dzięki temu sposób pracy jednej osoby nie zakłóca egzaminu pozostałym zdającym.
Cudzoziemiec, któremu ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia rozumienie tekstu, może otrzymać dodatkowe rozwiązania. W części pisemnej przewidziano do 30 minut przy wielu przedmiotach, ale z wyłączeniem egzaminów językowych wskazanych w komunikacie. Możliwe jest także używanie słownika dwujęzycznego, przy czym elektroniczne urządzenie musi działać bez dostępu do internetu.
W nauce języka często skupiamy się na samym słownictwie, a pomijamy procedurę egzaminacyjną. To błąd. Przed maturą warto przećwiczyć pracę z dokładnie takim nagraniem, arkuszem i tempem, jakie będą obowiązywały podczas egzaminu.
Czego dodatkowy czas nie zmienia
Dodatkowe minuty nie zmieniają wymagań merytorycznych i nie gwarantują wyższego wyniku. Nadal obowiązuje ten sam zakres materiału, kryteria oceniania oraz zasady samodzielnej pracy. Dostosowanie ma wyrównać warunki, a nie ułatwić zadania.
Nie można też samodzielnie zdecydować w dniu matury, że potrzebuje się jeszcze 20 minut. Czas jest ustalony przed egzaminem i zapisany w dokumentacji albo na arkuszu. Osoba, która skończy wcześniej, nie może zachować niewykorzystanych minut na później, chyba że konkretna organizacja egzaminu przewiduje podział czasu między części.
Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu wolnego pisania z prawem do wydłużenia egzaminu. Sama obawa, że nie zdążysz, zwykle nie wystarczy. Jeśli problem wynika z dysgrafii, choroby, niepełnosprawności, afazji, zaburzeń komunikacji lub innej udokumentowanej potrzeby, trzeba oprzeć wniosek na właściwej podstawie, a nie na ogólnym opisie trudności.
Drugim błędem jest rezygnacja z treningu, bo „będzie więcej czasu”. Dodatkowe minuty najlepiej wykorzystuje osoba, która wcześniej wie, na co je przeznaczy: spokojne czytanie poleceń, dokończenie wypowiedzi, kontrolę obliczeń albo krótką przerwę. Bez takiego planu łatwo stracić je na chaotyczne poprawki.
Dobrze wykorzystane minuty zaczynają się przed egzaminem
Jeżeli masz przyznane dostosowanie, sprawdź przed maturą trzy rzeczy: dokładny czas pracy, rodzaj arkusza oraz sposób organizacji sali. Przy języku obcym upewnij się dodatkowo, czy otrzymasz dostosowane nagranie i jak będą wyglądały przerwy na zadania ze słuchu.
Na próbnych arkuszach mierz nie tylko czas rozwiązywania, lecz także tempo czytania, przepisywania i sprawdzania odpowiedzi. Moim zdaniem właśnie taka próba daje najwięcej, bo pokazuje, czy dodatkowe minuty rzeczywiście rozwiązują problem, czy potrzebne jest jeszcze inne dostosowanie.
Najważniejszy krok to skontaktowanie się ze szkołą odpowiednio wcześnie i potwierdzenie wszystkiego na piśmie. Przepisy określają możliwe rozwiązania, ale dopiero dokumentacja i decyzja szkoły wskazują, z czego konkretnie możesz skorzystać podczas własnej matury.
