Egzamin z informatyki na poziomie rozszerzonym sprawdza znacznie więcej niż samo pisanie kodu. Trzeba umieć analizować algorytmy, pracować z arkuszem kalkulacyjnym i bazą danych, a także sprawnie zapisywać komputerowe rozwiązania w ograniczonym czasie. Poniżej pokazuję, jak wygląda matura, co obejmuje, jakie programy można wybrać i jak przygotować się bez chaotycznego przerabiania przypadkowych zadań.
Najważniejsze informacje o egzaminie z informatyki
- 210 minut trwa egzamin maturalny z informatyki.
- Za cały arkusz można zdobyć maksymalnie 50 punktów.
- Około 60% punktów dotyczy algorytmiki i programowania.
- Większość zadań ma charakter otwarty lub praktyczny.
- W 2026 roku można korzystać między innymi z Pythona, C/C++ i Javy.
- Do wielu zadań trzeba oddać nie tylko odpowiedź, lecz także plik z działającą realizacją.
Jak wygląda matura z informatyki na poziomie rozszerzonym
Informatyka jest na maturze przedmiotem dodatkowym zdawanym wyłącznie na poziomie rozszerzonym. W 2026 roku każdy absolwent musi przystąpić do jednego przedmiotu dodatkowego, chyba że spełnia warunki zwolnienia związane z uzyskaniem dyplomu zawodowego. Dla wielu osób informatyka jest wyborem rekrutacyjnym, szczególnie gdy planują studia techniczne, analityczne lub związane z programowaniem.
Sam egzamin trwa 210 minut i odbywa się przy autonomicznym stanowisku komputerowym. Oznacza to, że zdający korzysta z programów oraz danych udostępnionych przez szkołę i dołączonych do arkusza. Internet nie jest elementem, na którym można oprzeć rozwiązanie, dlatego przygotowanie powinno obejmować pracę w warunkach możliwie zbliżonych do egzaminacyjnych.
| Element egzaminu | Co to oznacza w praktyce |
|---|---|
| Czas | 210 minut na analizę treści, programowanie, obliczenia i zapisanie plików. |
| Maksymalny wynik | 50 punktów za cały arkusz. |
| Charakter zadań | Około 90% punktów pochodzi z zadań otwartych lub praktycznych. |
| Komputer | Większość rozwiązań trzeba przygotować i zapisać cyfrowo. |
| Najważniejszy obszar | Algorytmika i programowanie, które mogą odpowiadać za około 60% punktów. |
To ważne rozróżnienie. Nie wystarczy napisać na kartce, jaki algorytm należałoby zastosować. Jeżeli zadanie wymaga programu, arkusza kalkulacyjnego albo zapytania do bazy danych, trzeba dostarczyć komputerową realizację rozwiązania. Brak właściwego pliku może oznaczać brak punktów nawet wtedy, gdy ogólny pomysł był dobry.
Jakie działy trzeba opanować
Największy błąd w przygotowaniach polega na utożsamianiu egzaminu wyłącznie z jednym językiem programowania. Kod jest bardzo ważny, ale arkusz sprawdza też analizę danych, systemy liczbowe, bazy danych, arkusze kalkulacyjne, sieci i podstawy działania systemów komputerowych.
Algorytmy i programowanie
W zadaniach mogą pojawić się między innymi tablice, napisy, sortowanie, wyszukiwanie, rekurencja, symulacje, grafy oraz algorytmy zachłanne. Trzeba rozumieć nie tylko składnię języka, ale także złożoność obliczeniową, czyli ocenę tego, jak szybko rośnie czas działania programu wraz z rozmiarem danych.
Przykładowo rozwiązanie działające dla kilkuset liczb może przestać działać dla miliona elementów, jeśli użyto dwóch zagnieżdżonych pętli zamiast wydajniejszej metody. Podczas nauki nie ograniczam się więc do pytania „czy program daje poprawny wynik”, lecz sprawdzam również, czy zdąży wykonać obliczenia w rozsądnym czasie.
Arkusz kalkulacyjny i analiza danych
Arkusz kalkulacyjny nie jest dodatkiem dla osób, które nie programują. Zadania mogą wymagać filtrowania danych, stosowania funkcji, tworzenia zestawień, obliczania wartości minimalnych i maksymalnych, budowania wykresów albo użycia tabel przestawnych.
W praktyce liczy się przede wszystkim dobór właściwego narzędzia. Formuła może zwrócić poprawny wynik, ale jeśli dane zostały źle zaznaczone albo wykres pokazuje nie te kolumny, rozwiązanie nadal będzie niepełne. Dlatego warto ćwiczyć na dużych tabelach, a nie tylko na kilku ręcznie wpisanych liczbach.
Bazy danych i zapytania SQL
W zadaniach bazodanowych trzeba rozumieć relacje między tabelami, filtrowanie rekordów, sortowanie, grupowanie i funkcje agregujące. Zapytanie SQL powinno nie tylko wyglądać poprawnie, lecz także zwracać dokładnie te dane, o które pyta polecenie.
Częsty problem pojawia się przy łączeniu tabel. Zdający otrzymuje właściwe wartości, ale przez niepoprawne połączenie powiela rekordy albo pomija część wyników. Najlepiej uczyć się na przykładach, w których trzeba samodzielnie ustalić, po jakim polu połączyć dane i dlaczego właśnie to pole jest właściwe.
Systemy liczbowe i pozostałe zagadnienia
Warto powtórzyć konwersję liczb między systemem dziesiętnym, binarnym, ósemkowym i szesnastkowym, a także podstawy reprezentacji danych, sieci komputerowych, bezpieczeństwa i działania systemów operacyjnych. Te zadania zwykle zajmują mniej czasu niż programowanie, ale bywają dobrym źródłem punktów.
Nie radzę zostawiać ich całkowicie na później. Kilkanaście krótkich ćwiczeń z systemów liczbowych może dać większy efekt niż wielogodzinne czytanie teorii, której nie potrafimy później zastosować w zadaniu.
Jaki język programowania i oprogramowanie wybrać
W 2026 roku zdający może korzystać między innymi z Pythona, C/C++ albo Javy. Dostępne środowisko zależy od wyposażenia szkoły, dlatego przed egzaminem trzeba sprawdzić nie tylko nazwę języka, lecz także konkretny system operacyjny i programy zainstalowane na stanowisku.
| Język | Dla kogo będzie dobrym wyborem | Na co uważać |
|---|---|---|
| Python | Dla osób, które cenią krótki kod i szybkie testowanie pomysłów. | Trzeba pilnować typów danych, indeksów i wydajności przy dużych plikach. |
| C/C++ | Dla osób dobrze znających tablice, wskaźniki i klasyczne algorytmy. | Łatwiej o błędy składniowe i problemy z pamięcią. |
| Java | Dla zdających, którzy pracują w niej regularnie i znają jej biblioteki. | Kod bywa dłuższy, więc trzeba sprawnie pisać rozwiązania pod presją czasu. |
Najlepszy język to nie ten, który jest najczęściej polecany w internecie, lecz ten, w którym potrafisz samodzielnie rozwiązać zadanie i szybko znaleźć błąd. Zmiana języka kilka tygodni przed maturą zwykle nie ma sensu. Lepiej dopracować jeden wybór i przećwiczyć w nim algorytmy, wczytywanie danych, zapis wyników oraz testowanie programu.
W komunikacie dotyczącym egzaminu w 2026 roku wskazano także konieczność wyłączenia lub usunięcia wtyczek AI, które automatycznie generują kod albo pomagają w programach biurowych. Na egzaminie liczy się własna realizacja zadania, a nie podpowiedź narzędzia.
Jak przygotować się skutecznie i nie utknąć na teorii
Przygotowania najlepiej podzielić na trzy etapy. Najpierw uzupełniam braki, później rozwiązuję zadania działami, a na końcu pracuję z pełnymi arkuszami. Taki układ pozwala zobaczyć, czy problemem jest brak wiedzy, czy raczej tempo i organizacja pracy.
- Diagnoza - rozwiąż jeden pełny arkusz bez sprawdzania odpowiedzi i zapisz, na czym straciłeś punkty.
- Ćwiczenia tematyczne - przez kilka tygodni pracuj osobno nad programowaniem, SQL, arkuszem kalkulacyjnym i systemami liczbowymi.
- Próby egzaminacyjne - rozwiązuj całe arkusze w limicie 210 minut, razem z zapisem plików.
- Analiza błędów - po każdym arkuszu sprawdź nie tylko wynik, ale też moment, w którym powstał błąd.
Dobry tygodniowy plan może obejmować 4 sesje po 60-90 minut. Dwie przeznacz na algorytmy i programowanie, jedną na bazy danych lub arkusz kalkulacyjny, a ostatnią na krótkie zadania przekrojowe. Jeśli masz mniej czasu, zachowaj proporcje, ale nie rezygnuj z pracy z pełnym arkuszem.
W przygotowaniu pomaga również prowadzenie dziennika błędów. Zapisuj w nim na przykład pomylony indeks tablicy, źle zinterpretowane polecenie, brak pliku wynikowego lub formułę zastosowaną do niewłaściwego zakresu. Po kilku tygodniach widać wtedy, że wynik nie zależy wyłącznie od wiedzy, lecz także od kilku powtarzających się nawyków.
Jeżeli oprócz informatyki przygotowujesz się do innych egzaminów, rozpisz osobno ich wymagania i terminy. Przy planowaniu całej matury przydatne może być także uporządkowanie informacji o zasadach matury ustnej z matematyki, zwłaszcza gdy łączysz naukę przedmiotów ścisłych z egzaminami obowiązkowymi.
Jak zdobywać punkty i unikać strat
Na tym egzaminie łatwo stracić punkty nie przez brak umiejętności, lecz przez pośpiech. Przed rozpoczęciem kodowania przeczytaj całe polecenie i sprawdź, jakie pliki wejściowe oraz wyjściowe są wymagane. Warto też od razu zaznaczyć zadania, które można rozwiązać szybko, zamiast spędzić godzinę nad jednym trudnym algorytmem.
Przeczytaj również: Matura z polskiego: Ile czasu na egzamin pisemny i ustny?
Najczęstsze problemy techniczne
- oddanie odpowiedzi bez wymaganego programu lub arkusza,
- zapisanie pliku w złym miejscu albo pod niewłaściwą nazwą,
- brak testu na małym, ręcznie sprawdzonym przykładzie,
- nieuwzględnienie pustego pliku, powtórzeń lub wartości granicznych,
- zatrzymanie programu przez zbyt wolny algorytm,
- przeklejenie wyniku bez sprawdzenia, czy obejmuje wszystkie dane.
Przy zadaniach programistycznych testuj osobno przypadek minimalny, typowy i skrajny. Jeśli algorytm szuka największej wartości, sprawdź także sytuację, w której wszystkie liczby są równe albo największa wartość występuje kilka razy. Takie testy zajmują chwilę, a często ujawniają błąd, którego nie widać przy zwykłych danych.
Nie przenoś też bezrefleksyjnie pojęć z innych części matury. Na przykład błąd kardynalny na maturze dotyczy określonych zasad oceniania wypowiedzi, a nie standardowego mechanizmu oceniania komputerowych zadań informatycznych. W informatyce najważniejsze jest wykonanie dokładnie tego, o co prosi polecenie, oraz przekazanie wymaganych plików.
Podczas próbnego arkusza zostaw ostatnie 10-15 minut na kontrolę. Sprawdź, czy wszystkie odpowiedzi są zapisane, pliki otwierają się poprawnie, programy zostały uruchomione, a wyniki nie są tylko wyświetlone na ekranie, jeśli zadanie wymaga ich zapisania.
Co zrobić w ostatnim tygodniu przed egzaminem
W ostatnich dniach nie próbowałbym uczyć się całego nowego działu od podstaw. Lepiej rozwiązać jeden pełny arkusz, powtórzyć własną listę błędów i przećwiczyć czynności techniczne, które podczas stresu łatwo pominąć.
- przygotuj krótką listę najczęściej używanych schematów algorytmicznych,
- powtórz funkcje arkusza kalkulacyjnego i podstawowe zapytania SQL,
- sprawdź, jaki język i jakie środowisko będą dostępne w twojej szkole,
- przećwicz zapis oraz otwieranie plików,
- zaplanuj kolejność rozwiązywania zadań i moment kontroli.
Największą różnicę robi regularna praca z zadaniami, a nie jednorazowy maraton nauki. Jeżeli rozumiesz algorytmy, potrafisz sprawdzić własny program i pilnujesz plików, masz znacznie większą kontrolę nad wynikiem niż osoba, która zna dużo teorii, ale nie ćwiczy jej pod presją czasu.
