Ustny egzamin maturalny z języka polskiego, zwłaszcza w nowej formule 2026, może budzić wiele pytań i obaw. Jednym z najczęściej zadawanych pytań jest: "Ile jest pytań na maturze ustnej z polskiego?". W tym artykule, jako Barbara Nowicka, postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości i szczegółowo wyjaśnić strukturę tego egzaminu. Moim celem jest, abyś po lekturze poczuł się pewniej i wiedział, jak skutecznie przygotować się do każdego elementu matury ustnej.
Dwa zadania w zestawie tak wygląda matura ustna z polskiego w 2026 roku.
- Na egzaminie ustnym z języka polskiego losujesz jeden zestaw, który zawiera dwa zadania (pytania).
- Pierwsze zadanie pochodzi z oficjalnej puli pytań jawnych CKE, liczącej 76 pozycji na lata 2026-2028.
- Drugie zadanie jest niejawne i polega na analizie tekstu kultury lub innego dzieła sztuki z dołączonym materiałem źródłowym.
- Cały egzamin trwa 30 minut: 15 minut na przygotowanie, około 10 minut na wypowiedź monologową i około 5 minut na rozmowę z komisją.
- Aby zdać egzamin, musisz uzyskać minimum 9 punktów, co stanowi 30% z maksymalnych 30 punktów.
Jedna prosta odpowiedź: Dwa zadania w jednym zestawie
Zacznijmy od najważniejszej informacji: na ustnej maturze z języka polskiego nie ma jednej, stałej liczby pytań dla wszystkich zdających. Zamiast tego, każdy maturzysta losuje jeden zestaw egzaminacyjny, który zawiera dokładnie dwa zadania. To kluczowa zasada, którą musisz zrozumieć, aby właściwie podejść do przygotowań. Nie uczysz się więc "wszystkich" pytań, lecz koncentrujesz się na zrozumieniu struktury i typów zadań, które mogą się pojawić w Twoim wylosowanym zestawie.
Dlaczego nie ma jednej listy pytań dla wszystkich? Zasada losowania
Indywidualny charakter egzaminu ustnego wynika właśnie z zasady losowania. Kiedy wchodzisz na salę egzaminacyjną, Twoim pierwszym krokiem jest wylosowanie zestawu. To losowanie decyduje o tym, na jakie konkretne pytania będziesz odpowiadać. Dzięki temu każdy egzamin jest unikalny, a komisja ma pewność, że Twoja wypowiedź jest spontaniczna i oparta na Twojej wiedzy, a nie na wcześniej przygotowanych "gotowcach" do wszystkich możliwych tematów. Pamiętaj, że to nie jest test wiedzy z całej puli, a raczej umiejętność zastosowania jej do wylosowanego problemu.
Jak wygląda zestaw egzaminacyjny na maturze 2026?
Skoro już wiemy, że losujesz jeden zestaw z dwoma zadaniami, przyjrzyjmy się bliżej, co dokładnie znajdziesz w takim zestawie. Rozumiem, że ta wiedza może znacznie zmniejszyć Twój stres, dlatego postaram się przedstawić to jak najjaśniej. Każdy zestaw egzaminacyjny na maturze ustnej z polskiego w formule 2026 składa się z dwóch odrębnych zadań, które wymagają nieco innego podejścia.
Zadanie nr 1: Pewniak, czyli pytanie z puli jawnej CKE
Pierwsze zadanie to Twój "pewniak". Pochodzi ono z oficjalnej puli pytań jawnych, którą Centralna Komisja Egzaminacyjna (CKE) publikuje z wyprzedzeniem. To ogromna zaleta, ponieważ możesz przygotować się do tych pytań jeszcze przed egzaminem. Pytania te dotyczą przede wszystkim lektur obowiązkowych i ich problematyki. Oznacza to, że musisz wykazać się znajomością treści utworu, umiejętnością interpretacji oraz powiązania go z kontekstami literackimi i kulturowymi. To świetna okazja, by zabłysnąć przygotowaniem!
Zadanie nr 2: Niespodzianka, czyli analiza tekstu kultury
Drugie zadanie to z kolei "niespodzianka". Jest ono niejawne, co oznacza, że nie znasz go przed egzaminem. To zadanie wiąże się z analizą materiału źródłowego, który może mieć różną formę na przykład fragment tekstu literackiego, obraz, plakat, rzeźba czy grafika. Twoim zadaniem jest zinterpretowanie tego materiału, odniesienie go do zagadnień z literatury, języka lub innych dzieł sztuki oraz sformułowanie spójnej wypowiedzi. Choć brzmi to jak wyzwanie, to właśnie tutaj możesz pokazać swoje umiejętności analityczne i kreatywność.
Pula pytań jawnych: Twój największy sprzymierzeniec
Pula pytań jawnych to naprawdę Twój największy sprzymierzeniec w przygotowaniach do matury ustnej. Daje Ci ona konkretny kierunek nauki i pozwala skupić się na zagadnieniach, które na pewno pojawią się na egzaminie. Znajomość tych pytań i przygotowanie do nich to najlepszy sposób na redukcję stresu i zbudowanie pewności siebie. W końcu, jeśli wiesz, co może Cię czekać, możesz to przećwiczyć wielokrotnie.
Ile pytań znajduje się w oficjalnej puli CKE na lata 2026-2028?
Na lata 2026-2028 oficjalna pula pytań jawnych CKE liczy 76 pytań. To konkretna liczba, do której możesz się odnieść w swoich przygotowaniach.
Jakiego typu zagadnień możesz się spodziewać? Krótka charakterystyka
Zagadnienia w puli pytań jawnych dotyczą przede wszystkim treści i problematyki lektur obowiązkowych. Oznacza to, że musisz być gotowy do omówienia motywów, bohaterów, kontekstów historycznych i społecznych, a także do interpretacji fragmentów. Pytania te często wymagają odniesienia się do konkretnego problemu przedstawionego w lekturze i sformułowania własnej, argumentowanej opinii.
Czy liczba pytań jawnych zmieniała się na przestrzeni lat?
Tak, liczba pytań w puli jawnej ulegała zmianom na przestrzeni lat. Warto o tym wiedzieć, aby zrozumieć, że formuła egzaminu ewoluuje:
- W 2023 roku było 110 zadań.
- W 2024 roku było 112 zadań.
- W 2025 roku było 68 zadań.
- W 2026 roku pula została zwiększona do 76 pytań.
Drugie pytanie na maturze ustnej: Jak oswoić nieznane zadanie?
Wiem, że perspektywa "niejawnego" zadania może wydawać się nieco przerażająca. To naturalne, że obawiamy się tego, czego nie znamy. Jednak drugie pytanie, choć jest niespodzianką, wcale nie jest nie do oswojenia! Kluczem jest wypracowanie pewnych uniwersalnych umiejętności, które pozwolą Ci skutecznie poradzić sobie z każdym materiałem źródłowym. To właśnie tutaj możesz pokazać swoją elastyczność i zdolność do myślenia analitycznego.
Jakiego rodzaju materiał źródłowy może Ci się trafić? (tekst, obraz, plakat)
Materiały źródłowe w drugim zadaniu są bardzo różnorodne. Mogą to być:
- Fragment tekstu literackiego (np. wiersz, fragment prozy, dramat).
- Obraz (np. malarstwo, grafika, fotografia).
- Plakat (np. filmowy, teatralny, propagandowy).
- Inne dzieło sztuki (np. rzeźba, komiks, okładka książki).
Różnorodność ta ma na celu sprawdzenie Twojej zdolności do analizy różnych form przekazu i odniesienia ich do szerszego kontekstu kulturowego.
Kluczowe umiejętności: na co komisja zwróci uwagę w Twojej odpowiedzi?
Odpowiadając na drugie pytanie, komisja będzie zwracać uwagę na kilka kluczowych umiejętności. Przede wszystkim liczy się umiejętność analizy i interpretacji przedstawionego materiału źródłowego. Musisz potrafić dostrzec jego główne przesłanie, środki wyrazu i funkcje. Równie ważna jest umiejętność argumentacji, czyli uzasadniania swoich spostrzeżeń, oraz formułowania spójnej i logicznej wypowiedzi. Pamiętaj, że nie chodzi o odgadnięcie "jedynej słusznej" interpretacji, ale o przedstawienie własnej, dobrze uargumentowanej perspektywy.
Matura ustna krok po kroku: Od wejścia na salę po wynik
Zrozumienie przebiegu egzaminu to kolejny element, który pomoże Ci poczuć się pewniej. Cały egzamin ustny z języka polskiego trwa 30 minut i jest podzielony na kilka etapów. Wiem z doświadczenia, że świadomość tego, co Cię czeka, pozwala lepiej zarządzać stresem i efektywniej wykorzystać dostępny czas.
Złote 15 minut: Jak efektywnie wykorzystać czas na przygotowanie?
Po wylosowaniu zestawu masz 15 minut na przygotowanie. To "złote" minuty, które musisz wykorzystać maksymalnie efektywnie. Moja rada: stworzenie konspektu lub planu wypowiedzi jest absolutnie kluczowe. Nie próbuj pisać całych zdań, skup się na słowach kluczowych, cytatach, argumentach i przykładach do obu zadań. Uporządkuj swoje myśli, aby Twoja późniejsza wypowiedź była spójna i logiczna. To właśnie w tym czasie układasz sobie w głowie całą strategię wystąpienia.
Twoje 10 minut: Struktura wypowiedzi monologowej na oba tematy
Po upływie 15 minut przygotowania, przechodzisz do wypowiedzi monologowej, która trwa około 10 minut. W tym czasie musisz omówić oba zadania z wylosowanego zestawu. Ważne jest, aby Twoja wypowiedź była płynna i spójna. Zacznij od zadania nr 1 (jawnego), a następnie płynnie przejdź do zadania nr 2 (niejawnego). Pamiętaj o zachowaniu równowagi czasowej nie poświęcaj zbyt wiele czasu na jedno zadanie kosztem drugiego. Staraj się przedstawić swoje argumenty jasno, używając bogatego słownictwa i poprawnych konstrukcji językowych.
Ostatnie 5 minut: Czego mogą dotyczyć pytania od komisji?
Ostatnie około 5 minut egzaminu to rozmowa z komisją egzaminacyjną. Pytania zazwyczaj odnoszą się do wygłoszonych przez Ciebie wypowiedzi. Komisja może poprosić o rozwinięcie jakiejś myśli, doprecyzowanie argumentu, odniesienie się do innego kontekstu lub wyjaśnienie użytego terminu. Nie obawiaj się tych pytań to szansa na doprecyzowanie i pogłębienie Twojej odpowiedzi. Pamiętaj, aby słuchać uważnie i odpowiadać rzeczowo, nawet jeśli czujesz stres.
Punktacja bez tajemnic: Jak zdobyć 30% i zdać egzamin?
Aby zdać egzamin ustny z języka polskiego, musisz uzyskać minimum 30% punktów. Maksymalnie możesz zdobyć 30 punktów, co oznacza, że potrzebujesz co najmniej 9 punktów. Zrozumienie, za co przyznawane są punkty, pomoże Ci świadomie kierować swoją wypowiedzią i rozmową z komisją. To nie jest tajemna wiedza CKE jasno określa kryteria oceniania.
Co jest najważniejsze? Podział punktów za wypowiedź i rozmowę
Punkty na maturze ustnej są rozdzielane w następujący sposób:
- Aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowych (omówienie obu zadań): maksymalnie 16 punktów. To tutaj liczy się Twoja wiedza, umiejętność analizy i trafność argumentacji.
- Kompozycja wypowiedzi (spójność, logika, przejrzystość): maksymalnie 4 punkty. Pamiętaj o wstępie, rozwinięciu i zakończeniu.
- Aspekt merytoryczny rozmowy z komisją (odpowiedzi na pytania): maksymalnie 6 punktów. Liczy się tutaj trafność, pogłębienie i umiejętność obrony swoich tez.
- Poprawność językowa (gramatyka, styl, słownictwo, fonetyka): maksymalnie 4 punkty. Staraj się mówić poprawnie, używając bogatego słownictwa.
Najczęstsze błędy, przez które maturzyści tracą cenne punkty
Z mojego doświadczenia wynika, że maturzyści najczęściej tracą punkty z powodu kilku powtarzających się błędów:
- Brak spójności i logiki wypowiedzi: przeskakiwanie z tematu na temat, brak jasnej struktury.
- Niepełna odpowiedź: zbyt pobieżne omówienie jednego z zadań lub brak odniesienia się do wszystkich elementów pytania.
- Błędy językowe: liczne błędy gramatyczne, stylistyczne, leksykalne, które utrudniają zrozumienie.
- Niewykorzystanie materiału źródłowego: w drugim zadaniu brak pogłębionej analizy lub pominięcie kluczowych elementów dołączonego materiału.
- Brak argumentacji: przedstawianie opinii bez odpowiedniego uzasadnienia lub przykładów.
Strategia przygotowań: Jak skutecznie uczyć się do obu typów pytań?
Skuteczne przygotowanie do matury ustnej z języka polskiego wymaga zróżnicowanych metod nauki, które uwzględniają specyfikę obu typów zadań. Nie wystarczy tylko "przeczytać lektury". Musisz aktywnie pracować z materiałem i ćwiczyć umiejętności. Pamiętaj, że to egzamin ustny, więc mówienie i formułowanie myśli na głos jest kluczowe.
Praca z listą pytań jawnych: od konspektu do płynnej wypowiedzi
Pracując z pulą pytań jawnych, zastosuj następujące strategie:
- Twórz szczegółowe konspekty: Do każdego pytania stwórz plan wypowiedzi, zawierający tezę, argumenty, przykłady z lektur obowiązkowych i konteksty.
- Ćwicz płynne wypowiedzi na głos: Wykorzystaj konspekty do ćwiczenia mówienia. Staraj się mówić płynnie, bez zająknięć, używając odpowiedniego słownictwa.
- Nagrywaj się i analizuj: Nagrywaj swoje wypowiedzi, a następnie odsłuchuj je krytycznie. Zwracaj uwagę na poprawność językową, logikę, czas trwania i ewentualne powtórzenia.
- Ćwicz z partnerem: Poproś kolegę/koleżankę lub członka rodziny, aby wysłuchał Twojej wypowiedzi i zadał Ci pytania, tak jak zrobiłaby to komisja.
Przeczytaj również: Co zabrać na maturę z matematyki? Lista CKE i porady
Ćwiczenie analizy "w ciemno": jak trenować odpowiedź na pytanie niejawne?
Do niejawnego zadania przygotujesz się, rozwijając uniwersalne umiejętności analityczne:
- Analizuj różnorodne teksty kultury: Regularnie ćwicz analizę obrazów, plakatów, fragmentów tekstów literackich (nawet tych spoza listy lektur obowiązkowych).
- Ćwicz "na czas": Daj sobie 15 minut na przygotowanie do analizy nieznanego materiału, a następnie 5-7 minut na wypowiedź. To symuluje warunki egzaminacyjne.
- Zwracaj uwagę na detale: Ucz się dostrzegać szczegóły w obrazach (kolory, kompozycja, symbolika) i w tekstach (środki stylistyczne, budowa, kontekst).
- Łącz z kontekstami: Zawsze staraj się odnieść analizowany materiał do szerszych kontekstów literackich, historycznych czy kulturowych. Pokaż, że potrafisz myśleć interdyscyplinarnie.
