Dysleksja i dysgrafia: objawy, przyczyny i diagnoza dziecka

Witaj! Jako Barbara Nowicka, chcę podzielić się z Tobą wiedzą na temat dysleksji i dysgrafii. Rozumiem, jak ważne jest, aby rodzice, nauczyciele i opiekunowie potrafili rozpoznać i zrozumieć specyficzne trudności w uczeniu się, które dotykają wielu dzieci. Ten artykuł ma na celu przybliżenie Ci tych zagadnień, abyś mógł/mogła skuteczniej wspierać młodych ludzi w ich edukacyjnej drodze.

Dysleksja i dysgrafia: dlaczego warto je zrozumieć?

Jako doświadczony praktyk, wiem, jak często rodzice i nauczyciele zmagają się z niezrozumieniem specyficznych trudności w uczeniu się. Ważne jest, aby wiedzieć, że dysleksja rozwojowa to termin nadrzędny, obejmujący różne trudności, takie jak dysleksja właściwa (trudności w czytaniu), dysortografia (problemy z pisownią) i dysgrafia (trudności z graficzną stroną pisma). Te problemy nie wynikają z lenistwa czy niskiej inteligencji wręcz przeciwnie, mają swoje podłoże neurobiologiczne. Szacuje się, że dotyczą one około 10-15% wszystkich uczniów, co oznacza, że w każdej klasie jest przynajmniej kilkoro dzieci, które potrzebują szczególnego wsparcia i zrozumienia.

Krótka definicja: dysleksja, dysgrafia i dysortografia

• Dysleksja: Specyficzne trudności w czytaniu, charakteryzujące się wolnym, niepewnym czytaniem, błędami w odczytywaniu wyrazów i trudnościami w rozumieniu tekstu.
• Dysortografia: Trudności z opanowaniem poprawnej pisowni, przejawiające się licznymi błędami ortograficznymi, mimo znajomości zasad.
• Dysgrafia: Niski poziom graficzny pisma, który jest nieczytelny, niekształtny i męczący dla piszącego.

Jak rozpoznać pierwsze sygnały dysleksji i dysgrafii?

Wczesne rozpoznanie trudności jest kluczowe dla skutecznego wsparcia dziecka. Im szybciej zareagujemy, tym lepiej możemy pomóc maluchowi poradzić sobie z wyzwaniami, jakie stawia przed nim nauka. Obserwacja dziecka podczas czytania i pisania może dostarczyć nam cennych wskazówek.

Dysleksja: gdy czytanie staje się barierą

Dzieci z dysleksją często czytają wolno i niepewnie. Mogą przekręcać słowa, zamieniać litery lub gubić się w tekście. Zrozumienie przeczytanego materiału bywa dla nich dużym wyzwaniem, co często prowadzi do niechęci do czytania. To sygnały, których nie powinniśmy bagatelizować.

Dysgrafia: kiedy pismo jest nieczytelne i męczące

• Niekształtne, trudne do odczytania litery.
• Nierówne pismo, które nie trzyma się liniatury zeszytu.
• Bardzo wolne tempo pisania, które męczy dziecko.
• Silny nacisk na długopis lub ołówek, prowadzący do bólu ręki.

Czy te problemy zawsze występują razem? Związek między dysleksją a dysgrafią

Często spotykam się z pytaniem, czy dysleksja i dysgrafia zawsze idą w parze. Warto wiedzieć, że objawy te często występują wspólnie. Dziecko, które ma trudności z czytaniem, może równie dobrze zmagać się z nieczytelnym pismem. Ta współwystępowanie jest ważną informacją dla rodziców i nauczycieli, ponieważ wskazuje na potrzebę kompleksowego podejścia do diagnozy i terapii.

Dysleksja a dysgrafia: kluczowe różnice

Choć dysleksja i dysgrafia często występują razem, ważne jest, aby zrozumieć, że są to odrębne trudności, które mają swoje specyficzne objawy i podłoże. Rozróżnienie ich pomaga w ukierunkowaniu odpowiedniej pomocy.

Obszar trudności: oczy i uszy kontra ręka i koordynacja

Dysleksja dotyczy przede wszystkim trudności w obszarze przetwarzania językowego zarówno słuchowego, jak i wzrokowego. Dziecko ma problem z odczytaniem i zrozumieniem słów, z powodu trudności w analizie fonologicznej i percepcji. Dysgrafia natomiast jest problemem z zakresu motoryki małej i koordynacji wzrokowo-ruchowej. Tutaj trudność polega na samym akcie pisania na tym, jak ręka jest w stanie przełożyć myśli na kształt liter i słów na papierze.

Skąd biorą się dysleksja i dysgrafia?

Pytanie o przyczyny tych trudności jest jednym z najczęściej zadawanych. Z mojego doświadczenia wynika, że kluczowe jest zrozumienie, iż nie jest to kwestia złej woli czy braku wysiłku ze strony dziecka.

Rola mózgu i genów: co nauka mówi o podłożu tych trudności?

Współczesna nauka jednoznacznie wskazuje na neurobiologiczne podłoże dysleksji i dysgrafii. Oznacza to, że trudności te wynikają z różnic w budowie i funkcjonowaniu mózgu. Badania genetyczne potwierdzają silne uwarunkowania rodzinne jeśli w rodzinie występowały podobne problemy, ryzyko ich pojawienia się u dziecka wzrasta. Nieprawidłowości dotyczą specyficznych obszarów mózgu odpowiedzialnych za przetwarzanie informacji językowych, percepcję czy koordynację ruchową. Ważne jest, aby pamiętać: nie jest to oznaka niższej inteligencji.

Krok po kroku do diagnozy dysleksji i dysgrafii w Polsce

Uzyskanie formalnej diagnozy jest pierwszym i niezwykle ważnym krokiem do zapewnienia dziecku odpowiedniego wsparcia. W Polsce proces ten jest jasno określony i dostępny dla każdego.

Gdzie szukać pomocy? Rola poradni psychologiczno-pedagogicznej

Diagnozę specyficznych trudności w uczeniu się, takich jak dysleksja czy dysgrafia, można uzyskać w publicznych lub niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. To właśnie tam pracują specjaliści psycholodzy, pedagodzy i logopedzi którzy posiadają odpowiednie narzędzia i wiedzę, aby przeprowadzić profesjonalne badania.

Jak wygląda badanie diagnostyczne i czego się spodziewać?

1. Wywiad z rodzicami: Specjalista zbierze informacje na temat rozwoju dziecka, jego trudności w domu i szkole, a także historii rodziny.
2. Badanie psychologiczne: Oceni poziom rozwoju intelektualnego dziecka, jego zdolności poznawcze, pamięć i uwagę.
3. Badanie pedagogiczne: Przeprowadzi szczegółową analizę umiejętności czytania, pisania i liczenia, identyfikując konkretne rodzaje błędów.
4. Konsultacja logopedyczna: Często jest również przeprowadzana, aby wykluczyć lub zdiagnozować ewentualne problemy z mową, które mogą wpływać na naukę pisania i czytania.

Opinia z poradni: co daje Twojemu dziecku w szkole?

Oficjalna opinia z poradni psychologiczno-pedagogicznej jest dokumentem niezwykle ważnym. Uprawnia ona ucznia do dostosowania wymagań edukacyjnych na wszystkich etapach nauki od szkoły podstawowej, przez liceum, aż po egzaminy zewnętrzne, takie jak egzamin ósmoklasisty czy matura. Dzięki temu dziecko ma szansę pokazać swoje prawdziwe możliwości, bez presji związanej z jego specyficznymi trudnościami.

Jak skutecznie wspierać dziecko z dysleksją lub dysgrafią?

Wsparcie dziecka z dysleksją lub dysgrafią to proces, który wymaga cierpliwości, zrozumienia i konsekwencji. Kluczowe jest stworzenie mu bezpiecznego środowiska, w którym będzie czuło się akceptowane i rozumiane. Ważne jest, aby rodzice i nauczyciele współpracowali, tworząc spójny system pomocy.

Dostosowanie wymagań w szkole: jakie prawa ma uczeń z dysleksją?

to nie przywilej, ale prawo ucznia z orzeczeniem o dysleksji. Oto, co konkretnie może to oznaczać:

• Wydłużenie czasu pracy: Uczeń może otrzymać więcej czasu na wykonanie zadań pisemnych i testów.
• Możliwość korzystania z komputera: Pisanie na komputerze może być łatwiejsze niż ręczne, dlatego często zezwala się na jego używanie podczas prac pisemnych.
• Oddzielna ocena merytoryczna i ortograficzna wypracowań: Nauczyciel bierze pod uwagę zarówno treść pracy, jak i jej poprawność językową, ale w przypadku dysleksji może oceniać te aspekty oddzielnie, nie obniżając oceny za błędy ortograficzne, jeśli dziecko ma orzeczenie o dysortografii.
• Ulgowe traktowanie na egzaminach: Te same zasady dostosowania obowiązują podczas egzaminu ósmoklasisty i matur.