Pytanie, czy matura ustna liczy się na studia, ma dwie odpowiedzi. Jest potrzebna, aby uzyskać świadectwo dojrzałości, ale przy większości kierunków nie daje dodatkowych punktów w rekrutacji. Wyjaśniam, kiedy liczą się wyniki z części ustnej, jak uczelnie przeliczają nową i starą maturę oraz gdzie sprawdzić wyjątki.
Najważniejsze informacje o maturze ustnej w rekrutacji
- Tak, trzeba ją zdać, aby otrzymać świadectwo dojrzałości.
- W 2026 roku obowiązuje próg 30% z każdego obowiązkowego egzaminu ustnego.
- Przy nowej maturze uczelnie najczęściej biorą pod uwagę wyniki pisemne.
- Przy starej maturze część ustna może być uwzględniana jako ocena rekrutacyjna.
- Na niektórych kierunkach odbywa się dodatkowy egzamin ustny, niezależny od matury.
Ustna matura daje świadectwo, ale zwykle nie punkty
W 2026 roku zdający maturę musi uzyskać co najmniej 30% z każdego obowiązkowego egzaminu ustnego. Dotyczy to przede wszystkim języka polskiego i wybranego języka obcego nowożytnego. Bez spełnienia tego warunku można mieć bardzo dobre wyniki pisemne, ale nie otrzymać świadectwa dojrzałości.
To jednak nie oznacza, że wynik 80% z ustnego polskiego automatycznie zwiększy liczbę punktów na kierunku. Świadectwo uprawnia do rekrutacji, natomiast sposób liczenia punktów ustala każda uczelnia i często robi to wyłącznie na podstawie pisemnych wyników z określonych przedmiotów.
Najprościej rozdzielić dwie sprawy. Pierwsza to zdanie matury, do którego część ustna jest niezbędna. Druga to konkurs świadectw, w którym uczelnia porównuje kandydatów według własnego wzoru.
| Element | Znaczenie |
|---|---|
| Obowiązkowa matura ustna | Trzeba osiągnąć wymagany próg, aby uzyskać świadectwo dojrzałości. |
| Wynik ustny na świadectwie | Może być widoczny w dokumentach, ale nie zawsze jest przeliczany na punkty rekrutacyjne. |
| Wynik pisemny | Najczęściej decyduje o miejscu na liście rankingowej. |
| Dodatkowy egzamin ustny uczelni | Może mieć własne punkty i zasady, niezależnie od ustnej matury. |
Co uczelnie liczą przy nowej maturze
W przypadku matury zdawanej według nowszych zasad uczelnie zazwyczaj wybierają konkretne przedmioty i poziomy, a potem przypisują im wagi lub przeliczniki. Najczęściej są to pisemne wyniki z języka polskiego, matematyki, języka obcego oraz jednego przedmiotu rozszerzonego.
Przykładowo kierunek może uwzględniać język polski z wagą 40%, język obcy z wagą 20% i jeden przedmiot rozszerzony z wagą 40%. W takim modelu wynik z ustnej części języka polskiego nie zwiększa punktacji, nawet jeśli kandydat uzyskał z niego bardzo wysoki rezultat.
Tak działają między innymi systemy rekrutacyjne, które przy maturze z lat 2008-2026 przyjmują wyłącznie pisemne wyniki egzaminów. Nie jest to jednak reguła prawna obowiązująca identycznie na każdym kierunku. Decyduje uchwała rekrutacyjna senatu uczelni oraz szczegółowa karta wybranego kierunku.
W 2026 roku absolwent powinien także przystąpić do pisemnego egzaminu z co najmniej jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym. Samo przystąpienie, a niekoniecznie uzyskanie konkretnego wyniku, jest jednym z warunków otrzymania świadectwa, z wyjątkami przewidzianymi dla części absolwentów techników.
Nie myl tego z zasadami rekrutacji. Uczelnia może wymagać wysokiego wyniku z rozszerzonej matematyki lub języka obcego, mimo że państwowy warunek zdania matury nie określa minimalnego wyniku z przedmiotu dodatkowego.
Od czego zależy wynik rekrutacyjny
Najważniejsze pytanie nie brzmi tylko „czy część ustna jest na świadectwie?”, lecz czy została wpisana do wzoru rekrutacyjnego. Jeśli nie ma jej w tabeli z przedmiotami i wagami, zwykle nie wpływa na miejsce kandydata.
| Sytuacja | Najczęstszy sposób uwzględnienia | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Nowa matura | Przeliczane są głównie wyniki pisemne. | Lista wymaganych przedmiotów i poziomów. |
| Stara matura | Może liczyć się ocena z części pisemnej i ustnej. | Osobny przelicznik dla starego świadectwa. |
| Filologia lub kierunek językowy | Może być wymagany język obcy, certyfikat albo rozmowa. | Wymagania językowe i ewentualny egzamin dodatkowy. |
| Kierunek artystyczny lub praktyczny | Możliwy egzamin sprawdzający uzdolnienia. | Zakres, termin i punktacja egzaminu wstępnego. |
Wyobraźmy sobie, że uczelnia przyznaje punkty za pisemny angielski na poziomie rozszerzonym, ale nie wymienia egzaminu ustnego. Wynik 95% z mówienia może pomóc w praktyce podczas rozmowy kwalifikacyjnej, lecz nie zostanie automatycznie zamieniony na punkty. To właśnie różnica między umiejętnością przydatną na kierunku a wynikiem formalnie uwzględnianym w rekrutacji.
Kiedy część ustna może jednak mieć znaczenie
Stara matura
Osoby ze starą maturą są często rozliczane według innych zasad niż absolwenci zdający nowy egzamin. Uczelnia może brać pod uwagę zarówno oceny z części pisemnej, jak i ustnej, a następnie przeliczać je na punkty. Nie wolno przenosić zasad dla nowej matury na stare świadectwo.
Różnica pojawia się również w sposobie zapisu wyników. Nowa matura posługuje się głównie procentami i poziomami, natomiast stara może zawierać oceny w skali szkolnej. Dlatego kandydat powinien wybrać w systemie rekrutacyjnym właściwy typ dokumentu.
Kierunki językowe
Na filologii, lingwistyce stosowanej czy kierunkach prowadzonych w języku obcym liczy się przede wszystkim to, co przewiduje konkretna oferta. Może to być pisemny wynik z języka, egzamin dwujęzyczny, certyfikat albo dodatkowa rozmowa sprawdzająca.
Z mojego punktu widzenia dobra matura ustna z języka obcego jest dużym atutem, nawet gdy nie daje punktów. Pokazuje, że kandydat potrafi mówić, reagować i budować wypowiedź, a te umiejętności szybko wychodzą na jaw podczas zajęć lub rozmowy kwalifikacyjnej.
Przeczytaj również: Ile czasu trwa matura 2023? Dokładne czasy i strategie.
Dodatkowy egzamin wstępny
Niektóre kierunki organizują własny egzamin ustny. Może on sprawdzać znajomość literatury, predyspozycje artystyczne, motywację albo wiedzę związaną z wybraną dziedziną. To nie jest ustna matura, nawet jeśli odbywa się w podobnej formie.
Przykładem może być kierunek, na którym połowa wyniku pochodzi z konkursu świadectw, a druga połowa z rozmowy lub egzaminu. W takim przypadku wynik maturalny nadal ma znaczenie, ale ustna część rekrutacji jest osobnym etapem z własną punktacją.
Jak sprawdzić zasady przed wysłaniem zgłoszenia
Najbezpieczniej nie opierać się na ogólnej zasadzie ani doświadczeniach znajomych. Nawet dwa podobnie nazwane kierunki na różnych uczelniach mogą mieć zupełnie inne przeliczniki.
- Wejdź na stronę wybranej uczelni i otwórz zasady rekrutacji na konkretny kierunek.
- Znajdź część dotyczącą kandydatów z nową maturą, starą maturą, maturą IB lub zagranicznym świadectwem.
- Sprawdź tabelę przedmiotów, poziomów i wag. Jeśli nie ma w niej części ustnej, najpewniej nie jest punktowana.
- Przeczytaj informacje o dodatkowym egzaminie lub rozmowie, szczególnie przy filologiach, kierunkach artystycznych i sportowych.
- W razie niejasności napisz do komisji rekrutacyjnej, zanim zatwierdzisz zgłoszenie w systemie IRK.
Typowym błędem jest wpisywanie wyniku ustnego w pole przeznaczone dla pisemnego języka obcego. Innym jest przekonanie, że wysoki rezultat z części ustnej zrekompensuje niski wynik z rozszerzenia. Liczy się wyłącznie wynik obliczony według wzoru uczelni, a nie suma wszystkich procentów ze świadectwa.
Co zapamiętać przed wyborem kierunku
W 2026 roku matura ustna jest przede wszystkim warunkiem uzyskania świadectwa dojrzałości. Aby ją zdać, trzeba osiągnąć minimum 30% z każdego obowiązkowego egzaminu ustnego. Przy większości kierunków dla nowej matury o miejscu na liście decydują jednak pisemne wyniki z przedmiotów wskazanych przez uczelnię.
Jeżeli masz starą maturę, wybierasz filologię albo kierunek z rozmową kwalifikacyjną, sprawdź zasady indywidualnie. Najrozsądniej przygotowywać się do ustnej części tak, aby spokojnie ją zdać, ale plan punktów rekrutacyjnych budować przede wszystkim na tych egzaminach, które uczelnia rzeczywiście wpisuje do swojego wzoru.
